De (jurische) strijd voor het redden van de Mostheuvellaan

De strijd voor het redden van de Mostheuvellaan begint bij een bewonersvergadering op 26 maart 2019 georganiseerd door de gemeente Malle om een groot rioleringsproject voor te stellen aan de betrokken bewoners van de Wilgenlaan, Bremlaan, Acacialaan (deels), (Korte) Dennenlaan, Mostheuvellaan, Epicealaan (deels) en de Moerdreef in Westmalle.

Bewonersvergadering 26 maart 2019

Op de bewonersvergadering kregen de bewoners van de betrokken straten de plannen van de gemeente voorgelegd. Voor de Wilgenlaan, Bremlaan, Acacialaan, Dennenlaan en Korte Dennenlaan zou enkel de straat opengelegd worden, een geul gegraven worden om de rioleringspijp in te leggen, de betrokken huizen aan te koppelen en dan de straat terug dicht te leggen.

Voor de Epicialaan en de Moerdreef zou een volledige heraanleg gebeuren inclusief het leggen van rioleringspijpen.  Voor de Mostheuvellaan zou de bestaande straat met haar mooie 110 paardenkastanjes en met door de Trappisten in 1938 handgemaakte betonblokken (vandaar de blokskesweg) vernietigd worden en vervangen door een anonieme asfaltweg met twee asverschuivingen, een verkeersremmer, naar het midden van de straat verlegde grachten en hier en daar waar er nog plaats was kleine boompjes. De mooie dreef met historische bestrating zou volledig verdwijnen.

Slides van de bewonersvergadering van 26 maart 2019 te downloaden van de pagina over het Rioleringsproject Mostheuvellaan en omgeving op de site van de gemeente Malle

Brief van 14 juni 2019 gericht aan het gemeentebestuur van Malle ondertekend door bewoners en eigenaars van 20 van de 24 bebouwde percelen.

De straat ondertekende een petitie/brief aan het gemeentebestuur

Er werd een petitie gericht aan het gemeentebestuur ondertekend door 20 van de bewoners en eigenaars van de 24 bebouwde percelen. Van de niet ondertekenaars was slechts 1 bewoner voorstander van de plannen van de gemeente.  De 3 anderen tekenden niet mee maar wilden de bomen en de bestrating wel behouden. 

Eerste contact met het gemeentebestuur

Op 4 juli 2019 hadden we een eerste contact met een uitgebreide delegatie van het gemeentebestuur en de Pidpa. Dat was in grote mate een dovenmansgesprek waarbij de gemeente niet moest weten van onze doelstellingen.

Wel zegden ze toe om de kwaliteit van de historische betonblokken te laten onderzoeken. Over de aankondiging dat we een klasseringsverzoek hadden ingediend bij het Agentschap Onroerend Erfgoed werd lacherig gedaan.

Antwoord van het Agentschap Onroerend Erfgoed op onze vraag voor klassering waarin ze melden dat ze niet tot bescherming kunnen overgaan als er al verbouwingsplannen bestaan maar waarbij ze wel de Mostheuvellaan plaatsen op de lijst van waardevol onroerend erfgoed met een waslijst aan aanbevelingen aan de gemeente van hoe de weg beter te beschermen.

Snelle actie van het Agenschap Onroerend Erfgoed

Uit het archief van de Trappistenabdij van Westmalle hadden we al hun documenten ontvangen met betrekking tot de Mostheuvellaan. Dit dossier bezorgden wij op 4 juli 2019 aan het Agentschap Onroerend Erfgoed die het interessant genoeg vonden om het te onderzoeken. Over het resultaat kan je uitvoerig lezen op onze pagina Waardevol Onroerend Erfgoed

Zeer waardevolle bomen

We zochten een externe expert om de kwalteit van de 110 paardenkastanjes te laten beoordelen. Meer hierover kan je lezen op onze pagina  “Het Verhaal van de bomen“. Het rapport is duidelijk. Bijna alle paardenkastjes zijn waardevol tot zeer waardevol en verdienen om gered te worden. Natuurlijk bezorgden wij dit rapport aan het gemeentebestuur.

Verschillende pogingen om voorstellen te doen en in gesprek te gaan met de gemeente

In de maanden na het verschijnen van het door ons bestelde bomenrapport deden we nog verschillende suggesties aan de gemeente. Nooit kwamen we tot een gesprek. Nooit hadden wij het gevoel dat de gemeente naar een oplossing zocht om het erfgoed en de bomen te redden.

Nieuwe bewonersvergadering: alles blijft bij de originele plannen

In de eenwegscommunicatie van het gemeentebestuur werden plots de bewoners van enkel de Mostheuvellaan uitgenodigd op een nieuwe bewonersvergadering op 21 januari 2020. Daar legde het gemeentebestuur uit waarom ze met geen enkel van onze vragen en suggesties rekening wou houden. Het gemeentebestuur volhardt in de plannen om onze straat te vernietigen. De slides van deze vergadering zijn ook nog terug te vinden op de betrokken pagina van de site van de gemeente.

Omgevingsvergunning wordt zoals verwacht uitgereikt

Op 2 oktober 2020 meldt de gemeente Malle dat  Pidpa een omgevingsvergunning heeft aangevraagd. Ons actiecomité dient bezwaren in namens verschillende bewoners en eigenaars van de straat waarvan we weten dat de gemeente ze zal weerleggen. Twee andere bewoners dienen ook bezwaren in. En zoals verwacht wordt de omgevingsvergunning op 11 januari 2021 uitgereikt. Een procedure waarbij een gemeente als opdrachtgever van de Pidpa de bezwaren moet onderzoeken tegen haar eigen plannen is een lachertje dat onze rechtstaat onwaardig is.

Beroep tegen de omgevingsvergunning bij de provincie Antwerpen

Wij wisten dat onze bezwaren geen kans hadden bij de gemeente Malle. Maar onze eerste beroepsmogelijkheid ligt bij de provincie Antwerpen. Verschillende bewoners en eigenaars van ons Actiecomité Mostheuvellaan dienden beroep in bij de provincie. Daarbij werden wij en onze advocaten (virtueel) gehoord op 3 juni 2021 door de POVC (Provinciale Omgevingsvergunningscommissie) 
Op 16 juni 2021 kregen wij het advies van de POVC aan de Deputatie van de provincie Antwerpen. Dat advies van op basis van competentie benoemde provinciale ambtenaren adviseert de Deputatie van de provincie Antwerpen om de omgevingsvergunning te weigeren.
Hiernaast kan je het hele advies van de commissie vinden. Maar onze advocaat vatte het als volgt samen: “De POVC is van oordeel dat de bestaande erfgoedwaarde van de Mostheuvellaan en de bestaande natuurwaarde van de bomen niet voldoende werden afgewogen in de bestreden beslissing. Ook zouden er problemen rijzen m.b.t. het mobiliteitsaspect omdat de asverschuiving te bruusk voorkomt, wat de veiligheid niet ten goede zal komen. Daarnaast werd er geen advies bekomen van de brandweer in graad van administratief beroep, waardoor dit aspect ook niet kon worden beoordeeld.”

En nu hopen wij dat de Deputatie van de provincie Antwerpen de moed zal hebben het advies van haar eigen POVC te volgen.

Zover is het nooit gekomen. De gemeente vroeg of ze haar plannen mocht aanpassen

Maar die aanpassingen waren een slag in het water. De gemeente bleef bij de oorspronkelijke plannen waarbij de 110 paardenkastanjes en de historische bestrating zou verdwijnen en het nieuwe profiel van de straat onverminderd zou ingevoerd worden. Dat is het profiel waarbij de breedte van de weg verbreed wordt samen met twee stroken van grasdals tot 5 meter. De grachten worden nog altijd naar het centrum van de straat verlegd. En waar het kan worden kleine bomen aangeplant tegen de perceelsgrenzen aan. Op die plek hebben ze ook geen kans omwille van de aanwezige grote bomen op de percelen. De enige, bijna symbolische toegift, bij de bezwaren van de POVC is dat de bestrating zou wijzigen van asfalt naar beton en dat in die betonstrook in het midden een strook van 1,10 meter van de historische blokjes zouden ingegoten worden. Geen sprake van een waterdoorlatende bestrating. Na deze plannen droeg de provincie de gemeente op om opnieuw een openbaar onderzoek te organiseren. Dat gaf ons 30 dagen tijd om opnieuw onze bezwaren in te dienen bij de provincie. De gemeente had wel 2,5 maand tijd genomen. Wij kregen dus maar 30 dagen voor ons verweer.

Een nieuw bezwaarschrift met nieuwe adviezen

De gemeente was bij haar bijna niet gewijzigde plannen afgekomen met een iets beter onderbouwd dossier. Hierbij had studiebureau Antea in opdracht van de gemeente of de Pidpa een veiligheidsonderzoek van onze bomen, vooral de paardenkastanjes, laten uitvoeren door een ander bureau van boomexperten. Die kwamen tot dezelfde vaststelling als dat van onze boomexpert, namelijk dat onze paardenkastanjes grotendeels waardevol zijn en in goede gezondheid verkeren. Alleen werden zij geforceerd om een advies te verlenen of de bomen konden gespaard worden als de voorliggende plannen zouden worden uitgevoerd. Het was evident dat dit niet kon. Die plannen hielden een rijweg van 5 meter in, met twee asverleggingen (chicanes), het verleggen van de grachten richting van het centrum van de weg. Als je die werken wil uitvoeren dan moeten de bomen sneuvelen en vervalt het dreefeffect helemaal. Wij lieten het rapport van de boomexpert van Antea (studiebureau van gemeente en/of Pidpa) bekijken door twee andere boomexperten. Die konden alleen vaststellen dat de boomexpert van Antea geen enkel alternatief had laten onderzoeken. En die alternatieven zijn er. We kennen verschillen gevallen van rioleringswerken in smalle straten met oude bomen waar de werken konden worden uitgevoerd zonder de bomen te schaden. Waarom dus niet bij ons?
Verder beweert de gemeente dat de veiligheid en het fietscomfort het nodig maakt om de rijweg te verbreden. Een verkeersexpert (een professor met reputatie) heeft gesteld dat in een laag dynamische straat zoals de onze er perfect een oplossing kan zijn met een smalle rijstrook met passeerplaatsen en een al of niet gedwongen eenrichtingsgedrag van de bewoners van de Mostheuvellaan en vooral het verkeer van en naar het schooltje op het einde van de straat (personeel, schoolbusjes en ouders) rond de openings- en sluitingstijden van het schooltje. Dit laatste is een regeling die al werd aangedragen door het gemeentebestuur in een schrijven van januari 2021.

(Minimaal) gewijzigde plannen en zelfde advies van de POVC

Weer werden we gehoord en kwam de POVC tot hetzelfde advies aan de Deputatie om de vergunning te weigeren in hoofdzaak omdat de alternatieven om de bomen en de historische bestrating te redden NIET onderzocht werden.

En nu is het weer bang afwachten naar of de Deputatie het advies van haar POVC zal volgen. Vervolg op 4 november 2021.

De gemeente kan geen werken laten uitvoeren in een straat die niet van haar is !

De Mostheuvellaan is niet volledig (of eigenlijk nauwelijks) eigendom van de gemeente Malle. De meeste percelen in de Mostheuvellaan zijn nog steeds kadastraal beschreven tot in het midden van de straat. De gemeente is zich daar ten volle van bewust. Zo heeft ze over de voorbije decennia bij aanvragen voor bouwvergunningen of omgevingsvergunningen ter loops (eigenlijk met machtsmisbruik) afgedwongen van de eigenaar van een betrokken pand om eigendomsafstand te doen van het deel van de straat van het midden van de weg tot wat afgebakend staat als het perceel. Voor de meeste percelen is dit niet het geval. Als je op de site van CadGIS (geef als adres Mostheuvellaan Malle in) inzoomt op de Mostheuvellaan en omgeving is dit heel duidelijk te zien. De ons omringende straten staan vrij. De percelen lopen niet tot in het midden van de straat. Voor de Mostheuvellaan is die slechts heel gedeeltelijk het geval. Ook nog recent verkochte percelen werden nog steeds beschreven tot in het midden van de straat. De gemeente is dus maar deels eigenaar van de straat en kan bijgevolg ook geen werken laten uitvoeren die zo vernietigend zijn als wat ze willen doorvoeren.

Een aantal eigenaars van percelen in de straat hebben daarom de gemeente gedagvaard voor de Rechtbank van Eerste Aanleg. Deze zaak wordt binnen kort gepleit. 

Los van het eigendomsrecht van de straat is er nog een probleem van de rooilijn. Een rooilijn is de grens tussen de openbare weg en de aangrenzende (private) eigendom. Voor de Mostheuvellaan bestaat er geen rooilijn. Maar het ontbreken van een vastgestelde rooilijn betekent dat het ook niet vastligt waar publieke deel van de straat eindigt en waar het particuliere deel van de perceeleigenaar begint. 

Wordt spoedig vervolgd. Wij  hadden een uitspraak van de Deputatie op 4 november verwacht. Het punt stond op de agenda maar er werd niets beslist. Dat kon de correspondent van Het Laatste Nieuws die met depute Luk Lemmens belde bevestigen. Er moet in elk geval beslist worden voor of op 12 november 2021.

Wat het eigendomsrecht betreft vinden de pleidooien kortelings plaats.